Thesis Trends 2010
26-09-2010 mag 1 /

article/

Thesis Trends 2010

Abstract: 

De cultureel-technologische hype: haar relatie met de mediawetenschappen is te omschrijven als een haat/liefde-verhouding. Geldt hetzelfde voor afstuderende mediawetenschappers? Dat zal blijken uit de MA Thesis-trends 2010.

De opkomst van het internet en later het wereldwijde web leverden een stortvloed aan (populair-)wetenschappelijke publicaties op, afkomstig uit een divers palet academische velden. Hoewel een deel van die publicaties ongetwijfeld handig inspeelde op een trend, kunnen we moeilijk beweren dat de behoefte aan onderzoek naar de opkomst van het internet en web ontbrak. De cultureel-technologische veranderingen die gepaard gingen met deze uitvindingen verdienden wellicht wel degelijk het etiket ‘revolutie’.

Dat de veranderingen deels met wetenschappelijke motieven tot stand waren gebracht rechtvaardigde de aandacht van de mondiale wetenschap des te meer. In de nieuwe eeuw stapelen de technologische hypes zich op: slechts een paar jaar nadat er van alle kanten gereflecteerd werd op ‘Web2.0’, laven hbo- en universitaire studenten zich nu massaal aan het thema ‘social media’. Dit keer is het echter een stuk minder vanzelfsprekend om blind in deze onderzoekstrend mee te gaan. Anders dan in de vorige eeuw zijn de wetenschappers niet de best vertegenwoordigde partij in het ontwerp van de veranderingen: dit keer domineren marketeers en commerciële partijen ontwerp en beeldvorming.

Hoewel dit allesbehalve betekent dat trendgevoelige thema’s als Web2.0 en social media genegeerd moeten worden door de mediawetenschappen, is voorzichtigheid op zijn plaats. Uit het onderstaande overzicht van recente masterscripties van studenten Nieuwe Media en Digitale Cultuur worden de recente technologische trends inderdaad allerminst genegeerd. Maar wat vooral opvalt is dat die aandacht vaak gepaard gaat met een flinke dosis voorzichtigheid bij de analyse van door marketeers gehypete veranderingen. Deze generatie Utrechtse mediawetenschappers in spe neemt op overtuigende wijze haar verantwoordelijkheid.

Voorzichtig met de hype
De opkomst van Web2.0 en social media gaat gepaard met torenhoge verwachtingen, gecreëerd door marketingadviseurs, zelfbenoemde profeten en bedrijven die hun software willen verkopen. Dit is in principe geen ramp als deze beloftevolle uitspraken ook echt waargemaakt (kunnen) worden. Maar wat als het tegenovergestelde dichter bij de waarheid ligt? Als de jubelverhalen over toegenomen participatie, macht van de webgebruiker en dromen van ideale communicatie niet overeenkomen met de feiten? Jelte Timmer laat met zijn scriptie zien dat het Web2.0 meer van doen heeft met neoliberale waarden, dan met de beloofde situatie waarin niet de gevestigde commerciële orde maar de gebruikers aan de macht zijn. Zonder dit op neoliberale waarden gevestigde web overigens af te schilderen als slecht of verkeerd: een stelling waarop Ward Geene voortbouwt door kritiek te uiten op een aantal vermeende wijsheden die met de opkomst van social media(adviseurs) gepaard gaan. Dat informatie delen leidt tot betere communicatie is volgens hem bijvoorbeeld een mythe: niet-delen kan net zo waardevol zijn.

Jelte Timmer
Web two-point-o, where did the power go: De macht van het web 2.0 in de context van het neoliberalisme.

Ward Geene
Social media, de dialoog en het idee van verbinden (binnenkort op Igitur)

Voorzichtig met social media
De jubelverhalen van communicatiegoeroes kunnen niet alleen leiden tot te hooggegrepen verwachtingen, maar zeker zo vaak tot gevaarlijke situaties. Jeroen Knitel en Suze Krijnen hebben de taak op zich genomen om de problemen in kaart te brengen die gepaard gaan met het thema netwerksites en privacy. Tegen welke onvermoede gevaren lopen gebruikers van Facebook nu, of in de toekomst, op? Beide afstudeerders komen zowel met een verhelderende analyse als met een set uitdagende oplossingen. Volgens Jeroen is het probleem ontstaan door het “ontbreken van beperking, convergentie, transparantie en (er)kennis”. Suze geeft een kritische analyse van de in het debat overheersende oplossingen, te weten de stimulering van bewustwording bij gebruikers; aanpassing van de technologie; en de ontwikkeling van informele sociale normen om met de nieuwe situatie om te gaan.

Jeroen Knitel
Plant een boom, over de erosie van privacy online en het zoeken naar controle

Suze Krijnen
Van privacyparadox naar controlecontroverse. Een antwoord op het privacydebat rond sociale netwerksites in termen van de risicomaatschappij

Voorzichtig met voorzichtigheid
Goed hoor die kritiek, maar is daarmee de taak van de mediawetenschap voltooid? Natuurlijk niet, wat uit eerder genoemde scripties al zichtbaar wordt in de vorm van mogelijke oplossingen voor geschetste problemen. Daarnaast zijn er web2.0- of sociale technologieen aan een opmars bezig die voor maatschappij en wetenschap interessante nieuwe kansen genereren, zoals Lukie Stalenhoef laat zien in haar scriptie over locatieve media. Daarnaast bewijst Michiel Kraijkamp dat een mediawetenschappelijke scriptie geen filosofische metakritiek hoeft te zijn, geschreven vanuit de beroemde ivoren toren, maar ook de vorm kan krijgen van een praktisch in te zetten advies voor een duidelijk afgebakende groep: in dit geval de MKB-ondernemers.

Michiel Kraijkamp
MKB 2.0: Sociale netwerksites voor mkb-ondernemers

Lukie Stalenhoef
De Hybride Stad: Hoe Locatieve Media context geven aan Sociale Media

What’s next?!
Hoewel er ongetwijfeld nog veel onderzoek gedaan zal worden naar de betekenis van de opkomst van het internet, het web, het web2.0 en de sociale media, is het wachten op de volgende cultureel-technologische verandering die door marketeers en/of wetenschappers van de hype-status wordt voorzien. Persoonlijk zet ik mijn geld op de onlangs door Wired aangekondigde/gehypete (http://bit.ly/deathofweb) ‘Death of the Web’ en opkomst van gesloten ‘Apps’. Of zitten er andere ‘trending topics’ aan te komen?

Thesis Trends 2010

Comments

Death of the Web

Nu wired het vuur aangewakkerd heeft (en ook NRC daags erna het artikel overnam), zal de 'death of the Web' inderdaad de nieuwe trend wel zijn.
John Zittrain schreef er overigens (in 2008 al) een lekker leesbaar boek over: The future of the Internet, and how to stop it.

"With the unwitting help of its users, the generative Internet is on a path to a lockdown, ending its cycle of innovation—and facilitating unsettling new kinds of control."
http://futureoftheinternet.org/