Ladies and gentlemen, we got him… On camera…

Afgelopen maandagmorgen vroeg in de ochtend, met de slaap nog in mijn ogen zie ik via Nu.nl de toespraak van Obama. Als een echte ‘Commander in Chief’, zoals we Obama nog nooit hebben gezien, kondigt hij het wereldnieuws van de dood van Osama bin Laden aan. Euforie alom in de Verenigde Staten en onder een groot deel van de wereldbevolking. Nadat de rook van deze historische onthulling is opgetrokken komen zoals gebruikelijk de vragen. ‘Hadden ze hem niet beter levend kunnen pakken?’, ‘Waarom een zeemansgraf?’, ‘Hoe kon dit zo dicht bij een militaire kazerne in Pakistan gebeuren?’ enzovoort. Maar de grootste vraag die opduikt (en tijdens dit schrijven nog onbeantwoord is) is ‘Waar is de foto als bewijs van de dood van Bin Laden?’. Mochten ze deze foto’s gaan publiceren, wat is hiervan het nut? Vooral in het tijdperk van de digitale fotografie en computer gegenereerde beelden? Leidt dit niet tot meer speculatie en de vaak vermakelijke complottheorieën? Waar is die tijd van de analoge fotografie? Van licht op film?

Ik ben van het bouwjaar 1986 dus als klein kind op vele vakantie kiekjes vastgelegd als lichtstraal op een film. Dit gebeurt er tijdens de vakantie en zo ziet het er uit, FLITS! Al snel komt de digitale fotografie de kop op steken, zo ook in mijn eerste camera. Met alle digitale bewerkingsmogelijkheden biedt dit veel nieuwe mogelijkheden voor de amateur en de professional. Toch kijk ik, gekeken naar het nieuws over Bin Laden van de afgelopen dagen, met enige heimwee naar het analoge fotografie tijdperk. Licht op film, afgedrukt op glanzend materiaal. Dit is er gebeurd, zo is het gegaan, kijk maar! Geloofwaardigheid is in het tijdperk van de digitale fotografie daarom een betwistbaar goed. Kort na de toespraak van de President werden zelfs de eerste gepubliceerde complottheorieën een feit. Bin Laden zou al lang dood zijn en wordt nu gebruikt als publiciteitsstunt voor het volgende presidentschap van Barack Obama. Of hij is helemaal niet dood, vandaar dat hij in de zee is gegooid… Al deze theorieën ten spijt, heel geloofwaardig kan de mediamachine van het Witte Huis niet zijn nadat zij de foto van een zwaar verminkte Bin Laden hebben gepubliceerd. Het is ook niet moeilijk om een realistische foto te creëren. De afgelopen dagen zijn er al meerdere verschenen, zoals deze foto in ‘echt groen militair’ licht en een Amerikaanse Navy SEAL op de voorgrond.

Mocht deze foto, waar de wereld naar smacht, gepubliceerd worden door het Witte Huis met een mooi watermerk van de Amerikaanse overheid dan zou het op naïviteit duiden als dit zomaar als waarheid wordt aangemerkt. Maar hoe dan? Wat is de waarheid? Dat is de vraag waar ik, mede door de ontwikkeling in het huidige tijdperk, momenteel mee zit te stoeien. Ondanks dat heb ik het ‘gevoel’ dat de actie afgelopen weekend werkelijk heeft plaatsgevonden, maar wat is dat nou, ‘Gevoel’? Dat hebben de media en mijn omgeving voor mij gecreëerd. Ik denk dat de officiële publicatie van de foto tot meer speculatie en complottheorieën zal leiden. Mensen die deze foto bekijken zullen namelijk eerder wantrouwen wat er getoond wordt en zich bewust worden van de relativiteit van een dergelijke afbeelding.

Ik denk dat Obama de foto beter in zijn digitale plakboek ‘My Term, 2009 – 2013’ kan laten zitten en de wereld er maar op moet vertrouwen dat de zaken rondom Bin Laden gebeurd zijn zoals ze worden gecommuniceerd via de media. Ik mis in ieder geval de analoge fotografie! Maar goed, wat moet ik daar weer mee? Al veel eerder dan de digitale fotografie kon de mensheid al heel goed boetseren en knutselen. De ultieme optie zou dan zijn om het hoofd van Bin Laden in een vitrinekast op Ground Zero tentoon te stellen zodat iedereen het kan controleren. Maar dit lijkt me overduidelijk iets te luguber en onorthodox…

Matthijs van Dijk, pre-master student Nieuwe Media & Digitale Cultuur. @Matthijsvd