Editorial #02

Eeuwenlang kon het gedrukte woord en het geschilderde beeld als beeldbepalend worden aangemerkt in de menselijke visuele cultuur. Verstoten van zijn troon door het onomstotelijk realistischere fotografische beeld, dat aan het einde van de negentiende eeuw in zwang raakte, en al snel ter discussie gesteld door zijn manipulatieve mogelijkheden, kan het debat niet verstild raken met de hedendaagse alomtegenwoordigheid van het hypermanipuleerbare computer gegenereerde beeld. Beeldcultuur wordt dominanter geacht dan ooit, verguisd om zijn twijfelachtig realisme. Te meer de taak aan de mediawetenschapper dit debat aan te gaan, en gewapend met het geschreven woord ten strijde te trekken.

De mastercursus Get Real! Images, Visualisations, Technologies onderzoekt de rol van computer gegenereerde beelden en artefacten in de hedendaagse visuele cultuur. Het startpunt wordt ingegeven door een analyse van de achterliggende technologie, deze in zijn complexheid bloot te leggen, te ontrafelen en dit te begrijpen vanuit het discours waarin het zich bevindt. Een aantal van de uit deze cursus voortkomende papers zijn in dit tijdschrift opgenomen. Masterstudente Karlijn Spoor geeft een overzicht van de vijf beste papers.

In hoeverre kunnen algoritmes ook kunst produceren? Gedurende haar stage bij Inter-Society for the Electronic Arts (ISEA) hield masterstudente Anna Sonnemans zich bezig met het archiveren van het  beschikbare videomateriaal. In haar stageverslag besteedt ze aandacht aan de samensmelting van wetenschap en kunst in het domein van de elektronische kunsten, en hoe juist door deze verstrengeling leidt tot een nieuwe kunstobject: het algoritme. Als onderdeel van het maakproces van digitale kunst besteedt masterstudent Tom van de Wetering in zijn artikel The Process Layer aandacht aan de wijze waarop digitale technologieën oude fenomenen zoals het palimpsest problematiseren. Hij legt dit uit aan de hand van de “layer”-functionaliteit in Photoshop, dat de mogelijkheid herbergt het wordingsproces van het digitale beeld te vernietigen.

Een aantal artikelen in deze editie positioneren zich rond het thema computer vision. Het Groningse bedrijf “Yellowbird” maakt driedimensionale videobeelden, waarbij de gebruiker als een ware regisseur bepaalt wat hij of zij in beeld wil hebben. Premasterstudent Mark Jansen gaat dieper in op de diensten van Yellowbird en bekritiseert daarbij het gebruik van de term “interactive video”. De bijdrage van Eric Postma, professor aan het Tilburg center for Cognition and Communication, richt zich op de vraag of computers de mensen zouden kunnen begrijpen? Voornaam is het verlangen van de mens face-to-face te communiceren met hun gelijke via het scherm, iets dat tot uiting komt in de creatie van nieuwe interfaces. Postma schept een toekomstbeeld waarin de computer ons zowel verbaal als non-verbaal zou kunnen begrijpen, en zich zou kunnen gedragen volgens menselijke verwachtingspatronen.

Ook het Holland Animation Film Festival (HAFF), dat afgelopen november plaats vond, profileert zich op het vlak van de digitale visuele media. Het reeds op deze website verschenen artikel van masterstudent Robbert Schep behandelt de lezing van Edwin Carels, onderzoeker en curator van het HAFF. Carels richt zich op het hergebruik van ‘found footage’, waardoor - zeker in tijden van filmdigitalisering en YouTube - allerlei animatiemashups ontstaan, die Schep als karikatuur van een dominante ideologie interpreteert. Premasterstudent Dongwei Su beschrijft in zijn recensie van de animatiefilm "L'Illusioniste" de omgang met nieuwe technologieën vanuit mediawetenschappelijk perspectief en verklaart de film als onderdeel van een zich continu veranderende beeldcultuur.

De Redactie
Maurice de Haan
Bas Bergervoet
Mark Arnout Jansen
Evi Joosten
Anna Sonnemans
Karlijn Spoor

Illustraties
Dennis Roberts